За парту образца 1920-х годов пригласили посетителей Литературного музея Янки Купалы. Здесь воссоздана атмосфера легендарной Виленской белорусской гимназии. Экспонаты интерактивной выставки – из возрождаемого Национального музея в Литве. Это подлинные тетради, учебники, аттестаты знаменитых преподавателей и воспитанников «Кузьні духу», как говорили о средней школе, основанной почти век назад братьями Луцкевичами.

Павел Королёв, куратор выставки «Кузьня беларускага духу»: «У той час можна было ўбачыць за гэтай партай тую ж Наталлю Арсенневу, вядомую паэтку, а настаўнікам у яе быў Максім Гарэцкі. Спецыяльна зроблены да нашай выставы сшыткі вучняў. Дазволім пагартаць. Напрыклад, ёсць сшытак па «Найоноўшай гісторыі» або сшытак па «Стылістыцы».

Людвика Кардис, председатель общественного объединения «Белорусский музей им. Ивана Луцкевича» (Литва): «Мы лічым, што ў нас 15 тысяч экспанатаў ёсць. Пакуль мы не маем магчымасцiзапрасіць да сябе ў памяшканне. Гэта справа часу. Мы вядзём перамовы з літоўскім кіраўніцтвам. Людзі, калі прыедуць у Вільню, будуць мець у сябе пункцік: «зайсці ў Беларускі музей».

Павел Королёв, куратор выставки «Кузьня беларускага духу»: «Вось гэты здымак Купала падпісаў Антону Луцкевічу. Ён стварыў Беларускі музей у Вільні, гімназію. І ўжо туды прыязджае Купала праз некалькі дзесяцігоддзяў, разам з Коласам сустракаецца з гімназістамі ў 1941 годзе».

Елена Лшекович, директор Литературного музея Янки Купалы: «Трэба ўзгадаць, што ў 1941 годзе Янка Купала i Якуб Колас уваходзілiў склад акадэмічнай камісіі па звароту беларускіх каштоўнасцяў з Віленскага музея. Яны паступілі ўжо пасля Вялікай Айчыннай вайны. Гэта знакаміты рукапісны зборнік «Шляхам жыцця».

Александр Матяс, корреспондент: «Якая сістэма ацэнкі ведаў была: пяцібальная ці дзесяцібальная?».

Павел Королёв, куратор выставки «Кузьня беларускага духу»: «Па тых матэрыялах, якія мы знайшлі, адзнакі ставіліся па пяцібальнай шкале. У нас ёсць такая магчымасць, адчуць сябе на экзамене ў паважных прафесароў. Атрымаем тое ці іншае заданне. Як падзяка, гэтыя парады, якія друкаваліся ў календарах «Нашай Нівы» за 1911-1913 гады».